Ziekten in komkommer beter beheersbaar

Pythium en meeldauw zijn de lastigste ziekten in de teelt van komkommer, waartegen dan ook de meeste chemische middelen worden ingezet. In onderzoek is bekeken hoe de afhankelijkheid en het gebruik van deze middelen is te verminderen. Bij gebrek aan effectieve biologische middelen is onderzocht of ziekten op andere manieren zijn te beheersen.

Vorig jaar onderzocht het PPO in Naaldwijk, in het kader van een onderzoek van het ministerie van Landbouw, in een najaarsteelt komkommer wat de effecten zijn van bestrijdingsmaatregelen tegen Pythium en meeldauw. Daarbij ging de aandacht tevens uit
naar de effecten van die maatregelen op andere ziekten en plagen. In het onderzoek werden ziekten en plagen zoveel mogelijk bestreden met biologische middelen.
Pythium is voor een deel te bestrijden met een aantal teeltmaatregelen. Denk hierbij aan telen op perlite en enten op een onderstam die minder gevoelig is voor Pythium. In de strijd tegen meeldauw is vooral gekeken naar het effect van de rassenkeus (tolerant en gevoelig). De planten in de proef werden geteeld op een standaard steenwolmat of op perlite in emmers van 12 liter. De platen op perlite kregen meer druppelbeurten en kregen in totaal ook meer water dan de platen op steenwol. De proef werd uitgevoerd met het meeldauwgevoelige ras Euphoria en het meeldauwtolerante ras Aviance.

Worteldruk en Botrytis
De op perlite geteelde komkommerplanten waren voor de helft minder aangetast door stengelbotrytis dan de planten op steenwol. Vooral in de eerste weken dat stengelbotrytis werd gevonden, was de aantasting op perlite veel minder ernstig dan op steenwol. Geënte planten werden nog veel minder door Botrytis aangetast. Het kwam neer op 15 tot 25 procent van de aantasting in de proef met niet-geënte planten. Bij het ras Aviance werd meer dan drie keer zo veel stengelbotrytis aangetroffen dan in Euphoria. Een natuurlijk middel dat tegen Pythium was ingezet, had geen neveneffect op stengelbotrytis. Als Botrytis op de stengel werd aangetroffen, werden de plekken weggewreven met droog blad van de komkommerplant. In de meeste gevallen droogde de plek daarna op. In slechts 10 procent van de gevallen werd op deze Botrytisplekken hergroei van Botrytis geconstateerd. Het lijkt er dat een meer groeikrachtig ras ofwel een ras met meer worteldruk gevoeliger is voor Botrytis.
Bij planten op perlite is waarschijnlijk sprake van minder worteldruk. Dat is er mogelijk de oorzaak van dat die planten juist minder gevoelig zijn voor Botrytis. Mogelijk is het effect van worteldruk op een Botrytis-aantasting groter dan tot nu toe werd aangenomen.

Resistente rassen tegen meeldauw
De meeldauwaantasting in het hiervoor gevoelige ras Euphoria was ernstig. In eerste instantie werd geprobeerd de aantasting te beheersen met gewasbeschermingsmiddelen van natuurlijke oorsprong, wat niet lukte. Daarom moest herhaalde malen met chemische midden worden ingegrepen. De aantasting in het meeldauwtolerante ras Aviance was veel minder. Door de hoge infectiedruk van de planten van Euphoria moest bij Aviance een enkele maal worden gespoten. Ook hier lukte de bestrijding met natuurlijke middelen niet.

Niet snel Mycosphaerella
In de proef werd geen aantasting door Mycosphaerella gevonden. In de relatief kleine kassen van het PPO en door de lage infectiedruk uit de omgeving treedt Mycosphaerella zonder een opzettelijke besmetting niet snel op. Wel kan een effect van perlite en enten worden verwacht op een stengelaantasting en op inwendig vruchtrot door Mycosphaerella. Er zijn ook geluiden uit de praktijk dat telen op perlite een aantasting door Mycosphaerella vermindert.

Producties hetzelfde
De productie van de teelt op perlite was zeker niet minder dan die van de teelt op steenwol,
zowel bij Aviance als bij Euphoria. De planten op perlite produceerden minder stek. De producties van de geënte komkommerplanten waren bij beide rassen minstens 10 procent lager dan die van de niet-geënte planten.

Substraat heeft effect
In 2002 kwam in onderzoek van PPO Glastuinbouw in Naaldwijk al naar voren dat het gebruikte substraat effect heeft op Pythium in komkommer. Uit het onderzoek bleek de teelt op 7 centimeter hoge kokosplanken, puimsteen of perlite in emmers de kans op een aantasting te verkleinen ten opzicht van de teelt op steenwolmatten. Dit geeft aan dat de condities in steelwolmatten in zeer gunstig zijn voor Pythium.
De verschillen tussen substraten als het gaat om de weerbaarheid tegen Pythium zijn waarschijnlijk niet te verklaren door verschillen in zuurstofgehalte. Aangezien Pythium een waterminnende schimmel is, is het plaatselijk hoge vochtgehalte in steenwolmatten een meer aannemelijke verklaring. In een tweede proef met perlite en steenwol, met een hoogte van 7 en 14 centimeter, bleek dat verdubbeling van de hoogte van het substraat de aantasting op steenwol sterk verminderde.

Groenten & Fruit, week 11-2006