Perlite lost wortelprobleem aubergineteelt op

Natte plekken in de steenwolmat of te veel water geven kunnen in de aubergineteelt grote problemen veroorzaken. Wortels sterven af, waardoor de plant onvoldoende water kan opnemen. Aubergineteler Paul van der Knaap van Kwekerij Panda in Honselersdijk had die problemen ieder jaar weer. Uiteindelijk vond hij de oplossing. Hij verving de steenwolmatten door zakken perlite.

Paul van der Knaap in Honselersdijk kan weer genieten van zijn aubergineteelt. Een aantal jaren achtereen ondervond hij wortelproblemen, die deels een gevolg waren van zijn manier van telen en deels door the slechte grondprofiel werden veroorzaakt. Diverse oplossingen liepen op niets uit. Dit jaar verving hij in een afdeling de steenwolmatten door zakken perlite. En daarmee lijkte de wortelproblemen voorbij. “Het gewas staat er florissant bij, op een paar planten na. Laten die nou net op de steenwol staan dat ik tussen het perlite heb liggen!”

Librabakken
Van der Knaap teelt samen met zijn broer Aad al sinds 1984 op steenwol. Over de waterdeling in de matten is hij al jaren ontevreden. Voor een egalere waterverdeling legde hij ze in 1989 in librabakken. Dat hielp, maar vooral in het deel van het bedrijf met een slecht grondprofiel liepen de gootjes eronder over en liepen de paden vol. Als laatste redmiddel installeerde hij daar vier jaar geleden hangende goten. Dat loste de problemen van de waterverdeling op, maar zorgde onverwacht voor een nieuw probleem. De temperatuur rond de wortels nam veel sneller de ruimtetemperatuur aan. En die temperatuur komt regelmatig rond 30 graden Celsius. “Het is onze manier van telen. Wij telen graag snel, door er een flinke temperatuur op de zetten. Daarom zoeken we ’s middags de 30 graden Celsius op.” In de goot neemt een mat zo snel de ruimtetemperatuur aan, dat de wordtel te lang warm blijven. Vooral vorig jaar tijdens die prachtige lange zomer was het prijs.
Van der Knaap vertelt dat de teelt tot de zomeer ‘als een speer’ ging. Daarna ontstonden er verschillen in groei tussen het linkerdeel van het bedrijf waar de grond redelijk vlak is, en het rechterdeel met slecht profiel en met goten. In het rechterdeel bleef de groei duidelijk achter bij het linkerdeel. “Door de warmte en de nattigheid verdween de zuurstof uit de matten, stierven de wortels af en kregen ze last van Pythium. Goed beschouwd waren die hangende goten gewoon een miskoop.” Zijn voorlichter stelde hem perlite voor als alternatief teelmedium. “Daar was ik eerst nogal wantrouwend over. Ik had het weinig gezien en wát ik zag, was het nou niet echt. Uiteindelijk heb ik de beslissing toch maar genomen, want veel keus had ik niet.” En het bevalt hem uitstekend. “Als je op steenwol twee beurten te veel geeft is dat direct funest. Op perlite kun je nauwelijks te veel water geven, want natter dan 55 procent wordt het niet.”

Korte, snelle beurten
Het resultaat van de teelt op perlite mag er zijn. De vruchten zijn grover dan ooit, de productie aan de ‘perlite-kant’ ligt half juli al 1 kilo hoger dan aan de kant met steenwolmatten in librabakken. “En de moeilijkste periode moet nog komen.” Van der Knaap had gehoopt dat perlite de teelt generatief zou sturen, maar dat is niet het geval. Op perlite staat minstens zoveel gewas als op de steenwol. “Ik vind dat een plant voldoende gewas moet maken voordat hij belast kan worden. Omdat ik bang was voor te weinig fabriek, gaf ik veel water. Dat was achteraf niet nodig.” Met water geven begint hij op perlite een uur eerder en stopt een uur later dan op de steenwol. Vooral op donkere daten maakt hij de beurten korter en volgen deze sneller op, maar of dat echt nodig is, weet hij eigenlijk niet. Ook de noodzaak van avond - en nachtbeurten vindt hij twijfelachtig. Voor de zekerheid geeft hij toch bij 500 Joule een avondbeurt en bij 1000 Joule een nachtbeurt. “Interen, zoals bij steenwol, hoeft niet bij perlite. Maar natter dan 55 procent wordt het niet, dus het kan ook geen kwaad.” Het verzadigingsniveau controleert hij met een weegschaal. Verder groeien de wortels zo uitbundig dat ze de maat haast optillen.

Veel draingaten
Het volzetten van het substraat vóór de teelt, was bij perlite minder arbeidsintensief dan bij steenwol. “Van de steenwol blijken altijd zakken lek te zijn, die je dan weer moet nalopen met de slang. Perlite is voorgedraineerd. Drie maal 5 liter water erin is voldoende. Dat scheelt veel tijd.” Het nadeel van het voordraineren is voor hem dat er aan de onderkant van de zak veel draingaten zitten. Hier doorheen groeien de wortels de goot in, met de stroom van het drainwater mee. Het kost arbeid de goten schoon te houden. Het inwortelen verliep uitstekend, al staan de planten op perlite wat wiebeliger dan op steenwol. Van der Knaap is erg te spreken over de homogeniteit, zowel van het gewas als van de perlitezakken. Dat maakt het sturen aanmerkelijk eenvoudiger. “Bij steenwol heb je altijd natte matten. Ga je dan minder water geven, dan drogen ze uit aan de gevel weer te veel uit. En herverzadigingen gaat lang niet zo goed als bij perlite.”

Meerjarig
Van der Knaap is er nu al van overtuigd dat steenwol aan de ene kant van het bedrijf tot het verleden behoort. Hij legt vanaf nu zakken met perlite in de hangende goten. De steenwolmatten stoomde hij ieder jaar en zo gingen ze meerdere jaren mee. Dat is met perlite in zakken niet mogelijk. Over de afvoer maakte hij afspraken met de fabrikant. Wel moeten de plantpotten er dan af, een vervelend karwei. Ook in de nieuwe kas, die hij nu aan het bouwen is, komt misschien perlite. Dan kiest hij waarschijnlijk voor perlite in emmers, zodat het wel te stomen en hergebruiken is. “Ik verwacht dat het spul zeker een jaar of 6 à te gebruiken is.”

Groenten & Fruit week 30-2004