Perlite en kokos steeds serieuzer alternatief

Vrijwel de hele opkweek van jonge planten draait om steenwol - en grondpotten. Alternatieve substraten zoals perlite en kokos doen echter steeds meer van zich spreken. Beide lijken een plek op de markt voor zich op te eisen.

Op kokos en perlite zijn goede planten te kweken. Kwekers die dit beamen, wijzen echter meteen op het probleem van de mechanisatie. Eén van hen is Toon van Gurp, ‘de tuinder’ bij Plantenkwekerij Nuijten in Steenbergen. Dit bedrijf kweek tomaten -, komkommer - en paprikaplant voor 98 procent op steenwol. Wanneer af en toe op perlite wordt gekweekt, is dat op uitdrukkelijk verzoek van de klant. Volgens Van Gurp groeien de planten hierop perfect. “Net zo goed als op steenwol”, zegt hij. Zou het probleem van de machinale verwerking kunnen worden opgelost, dan kan hij zich voorstellen dat Nuijten meer op perlite gaat kweken. “Vooropgesteld dat de klant daar om vraagt”, voegt hij toe.
Ook Grow Group, met hoofdvestigingen in Naaldwijk en Baarlo, heeft positieve ervaringen opgedaan met perliteblokken. Met die ervaring kan het bedrijf inspelen op vragen vanuit de markt. “Het kweken op perliteblokken gaat goed, zolang je de water - en meststoffengift op dit materiaal afstemt”, tekent teelttechnicus Hans van Herk aan.

Zwaarder in handling
Algemeen bedrijfsleider Ed Hendriksen van Plantenkwekerij T.M. Noordam en Zn. in ’s-Gravenzande noemt behalve het mechanisatieprobleem ook het gewicht van perlite. In de handling is dit materiaal zwaarder dan steenwol. Hetzelfde zegt hij overigens van kokos.
Hendriksen stelt vast dat op kokos goed jonge platen gekweekt kunnen worden, net als op perlite. Wel vraagt hij zich af waarom er alleen blokken van 9 bij 9 centimeter op de markt zijn, terwijl bij steenwol 10 bij 10 centimeter de standaard vormt. “Daar dringen wij al jaren zonder succes op aan”, zegt hij. Hendriksen vindt die afwijkende maat niet alleen lastig vanwege de mechanisatie op het bedrijf, maar hij wijst ook op de kleinere waterbuffer. “Dit terwijl kokos al een stuk beter draineert dan steenwol”, aldus de bedrijfsleider van Noordam, hete bedrijf dat vooral in het buitenland meer bekend is onder naam Combiplant.

Niet in plaats van
Johan Grootscholten van Plantenkwekerij Grootscholten in Vierpolders plaatst kokos niet zozeer in plaats van steenwol, maar ernaast. Zo wijst hij op het gebruik van kokos in combinatie met steenwol. “Zet je een steenwolplug in een grondpot, dan onttrekt die pot zoveel water aan de plug dat de plant in problemen kan komen.” Volgens hem speelt dat probleem bij een plug van kokos veel minder. De plant in een kokosplug kan bovendien probleemloos worden overgebracht naar steenwol. Doordat je met een kokosplug dus meer kanten op kunt, wordt volgens Grootscholten de planning een stuk gemakkelijker. Met de resultaten die tot dusver bij plantenkwekerij Grootscholten zijn behaald, is hij zeer content.

Nog té goed
Volgens directeur Ron van der Knaap van Van der Knaap Groep is het puur een kwestie van tijd dat kokos een deel van de steenwolmarkt voor zich gaat opeisen. Het kokosblok dat dit bedrijf in Kwintsheul heeft ontwikkeld, is eigenlijk nog iets te goed. Het houdt nog te gemakkelijk water vast. De planten hebben daardoor weinig trek in de doorbeworteling naar de mat. “Wij werken er dus aan om dit té goede blok beter drainerend te maken”, aldus Van der Knaap. Dat dit gaat lukken, lijdt volgens hem geen twijfel. Evenmin twijfelt hij eraan dat de kokos in de opkweek van jonge planten een plaats naast steenwol verdient.
“Alles wat op kokos wordt geteeld, maakt meer wortels”, brengt hij in herinnering. Daarbij komt dat de kosten van steenwol en van kokos vrijwel op hetzelfde niveau zitten.

Geruisloos
Waar bij kokos nog aan het drainerend vermogen wordt gesleuteld, is Perlite- en Vermiculite- Producent Pull in Rhenen volop bezig het probleem van de losse en brokkelige structuur van perlite te tackelen. Volgens directeur René van der Mark is inmiddels een nieuw blok ontwikkeld. Dit blok bestaat uit verschillende types perlite en een bindmiddel dat afkomstig is uit de voedingsindustrie. Dankzij deze samenstelling laat het product zich op dezelfde wijze verwerken als steenwol. “De plantenkweker kan bij wijze van spreken geruisloos van het ene substraat naar het andere overstappen”, zegt Van der Mark ter verduidelijking. De tests lopen nog steeds. Toch zijn alle resultaten dermate veelbelovend dat nog dit najaar de eerste 100 duizend perliteblokken op de markt verschijnen. Wanneer de kwekers in deze introductieperiode het product goed oppakken en goede ervaringen opdoen, verwacht Van der Mark volgend jaar al de markt te kunnen beleveren.

Uitgelicht 09/2004
Reed Business Information Tuinbouw